Abs ve Fren
Sistemi
Islak veya kaygan yüzeyli yolda fren
yapıldığında veya beklenmeyen bir engelle
karşılaşıldığında ani frenlemelerde tekerlekler
bloke olur.Sürücünün araç üzerindeki direksiyon
hakimiyeti ortadan kalkarak, araç kaymaya veya
savrulmaya başlar. ABS, bu gibi durumlarda
tekerleklerin bloke olmasını engelleyen
sistemdir.
ABS'nin temel amacı, ani frenleme esnasında
sürücünün direksiyon hakimiyetini elinde
bulundurmasına olanak vermesidir. Halk arasında
ABS'nin fren mesafesini kısalttığına ve asıl
amacının da bu olduğuna dair yanlış bilinen bir
kanı vardır.
Fren mesafesinin kısaltılması da güvenlik
unsuru olmakla birlikte, ABS'nin ikincil
amacıdır.Fakat unutulmamalıdır ki, ABS her zaman
fren mesafesinin kısalmasını
sağlayamayabilir.Çalışma prensibi: Ani ve sert
frenleme yapıldığında, tekerleklerde bulunan hız
sensörleri aracın kaymaya başladığını tespit
ederek, bu durumu derhal merkezi kontrol
ünitesine (elektronik ABS beyni) aktarır.
ABS beyni, hidolik kontrol ünitesi vasıtası ile
bloke olan bir veya birden fazla tekerleğe
uygulanan fren basıncının artmasına engel olur
veya basıncı azalmaya başlar. Böylece sürücü,
çok kısa sürede direksiyon kontrolünü geri
kazanır ve aracın efektif ve güvenli bir şekilde
yavaşlaması sağlanır.
ABS, kullanıldığı taşıtın kararlılığını, manevra
ve durma yeteneğini artırabilen bir fren
sistemidir. Dört-tekerlek ABS, tekerlek
kilitlenmesini önleyerek, sürücülere acil
frenleme durumlarında kararlılık ve yön kontrolü
sağlamaktadır. İlk kez 1936 yılında Almanya'da
geliştirilen ve patenti alınan ABS, Almanca
"antiblockiersystem." teriminden kısaltılmıştır
ve İngilizcesi de benzer anlamdaki Anti-lock
Brake System dir. ABS, her tekerleğin yakınında
dönme hızını algılayarak tekerleklerin çekiş
kaybettiği ve kilitlenmek üzere olduğunu
algılayan sensörlere sahiptir. Elektronik
kontrol ünitesi (ECU- Electronic Kontrol Unit)
bu sinyalleri değerlendirerek, fren basıncını
değiştirmek yoluyla tekerlek kilitlenmesini
önleyen hidrolik kontrol ünitesine (HCU-
Hydraulic Kontrol Unit) komutlar gönderir.
ABS nasıl çalışır?
Sürücü dört-tekerlek ABS 'li bir taşıtın fren
pedalına sertçe bastığında, sistem otomatik
olarak fren basıncını dört tekerlekte
düzenleyerek, tekerlek kilitlenmesini önlemek
üzere her tekerleğin fren basıncını bağımsız
olarak ayarlar. ABS, frenleri saniyede 18 defa
kadar pompalayarak, sürücülere belirli ölçüde
yönlendirme yeteneği kazandırmaktadır. Dört
tekerlek ve iki arka tekerlek ABS'lerin farkı
Dört-tekerlek ABS, acil durma koşullarında taşıt
kararlılık ve geliştirilmiş manevra yeteneğini
sürdürmek için tasarlanmıştır. Dört-tekerlek ABS
donatılmış bir taşıtta frenleme sistemi, dört
tekerleğin her birinde tekerlek kilitlenmesini
önleyerek, sürücüye geliştirilmiş yönlendirme
kontrolü sağlamak için frenleme basıncını
düzenler.
Arka-tekerlek ABS ise, daha çok kamyonet,
minibüs ve spor taşıtlarda görülmekte ve sadece
arka tekerleklerin tekerlek kilitlenmesini
önlemek için kullanılmaktadır. Bu sistem
sürücüye doğrultu kararlılığını sürdürmek ve
taşıtın arkasının yanlara kaymasını önlemekte
yardımcı olmaktadır. Arka-tekerlek ABS
sistemlerinde ön tekerleklerin hâlâ tıpkı
geleneksel frenlerdeki gibi kilitlenme eğilimi
vardır. Eğer kilitlenme olursa, sürücü fren
pedal basıncını ön tekerleklerin tekrar dönmeye
başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır. Böylece
sürücü taşıtı yönlendirebilir.ABS'nin çalıştığı
nasıl anlaşılır?
ABS'lerin çoğunda sistemin etkin hale
gelmesi sürücü tarafından anlaşılabilmektedir.
Sürücü mekanik bir ses duyar ve bazı basınç
dalgalanmalarını veya fren pedalının sertliğinin
daha da arttığını hisseder. Gürültü
işitildiğinde veya basınç dalgalanmaları
hissedildiğinde, ayağın fren pedalında tutulması
önemlidir. Sert basınç uygulamasına devam
edilmelidir.ABS ile yapılması ve yapılmaması
gerekenler
Uygun kullanılması halinde dört-tekerlek ABS
güvenli ve etkin bir frenleme sistemidir.
Maksimum güvenlik ve sistemin tüm
avantajlarından
yararlanmaları için, sürücülerin ABS
sistemlerinin nasıl çalıştığını doğru olarak
bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir. Bu
kurallar aşağıda sıralanmıştır: Ayağınızı
frenin üzerinde tutun
Yönlendirme yaparken dört-tekerlek ABS'nin uygun
çalışmasını sürdürmek için fren üzerinde sert ve
sürekli basıncı koruyun. Fren pedalı salınımlar
yaparken bile freni pompalamaktan kaçının.
Ancak, arka-tekerlek ABS ile donatılmış
taşıtlarda, ön tekerleklerin geleneksel frenler
gibi kilitlenme eğilimi vardır. Eğer kilitlenme
olursa, sürücü taşıtı yönlendirebilmek için,
fren pedal basıncını ön tekerleklerin tekrar
dönmeye başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır.
Durmak için yeterli mesafe bırakın
İyi koşullarda öndeki taşıtlar üç saniye, kötü
koşullarda daha fazla süre geriden takip
edilmelidir.
ABS ile sürüş pratiği yapın
ABS çalışırken meydana gelen basınç
dalgalanmalarının nasıl hissedildiğini öğrenin.
Acil frenleme yapmak için boş alanlar ve
parkyerleri uygun olabilir. Aracın kullanım
kataloğuna bakın
ABS ile ilgili ilave sürüş bilgileri için aracın
kataloğuna bakmayı ihmal etmeyin. ABS'li taşıtı
çılgınca kullanmayın
ABS'li taşıt size virajları hızlı dönme,
şeritleri ani değiştirme veya ani manevralar
yapma hakkı vermez.
Bu tür davranışlar ne uygun ne de güvenlidir.
Frenleri pompalamayın
Dört tekerlek ABS'li taşıtlarda freni
pompalamak, sistemi açıp kapatmaktadır. ABS
frenleri sizin yerinize otomatik ve çok daha
hızlı oranda pompalamakta ve iyi yön kontrolü
sağlamaktadır.
Dört tekerlek ABS, acil frenleme durumunda
sürücünün yön kontrolü yapmasını sağlar.
Yönlendirme sırasında taşıt tam olarak duruncaya
kadar, ayağınızı fren pedalına sertçe basılı
olarak tutun. Ayağınızı fren pedalından
ayırmayın zira bu ABS'yi ayırır. ABS ile
frenleme sırasında yönlendirme yeteneğiniz olsa
bile, taşıtınız kaygan yolda kuru yoldaki kadar
keskin dönemeyebilir. Arka-tekerlek ABS'li taşıt
kullanan sürücüler dikkatli ve sertçe fren
yapmalı ve tekerleklerin kilitlenmeye
başladığını hissettiklerinde, basıncı bir miktar
azaltmalıdırlar.
Mekanik gürültüler ve/veya küçük pedal
titreşimlerinden paniklemeyin ABS-donatılmış
taşıtla fren yaparken meydana gelen mekanik
gürültüler ve/veya küçük pedal titreşimlerinden
paniklemeyin. Bu koşullar normaldir ve sürücünün
ABS'nin çalıştığını anlamasını sağlar.ABS
genellikle geleneksel frenlerden daha çabuk
durdurur ancak,
fizik kanunlarını değiştiremez
iyi frenleme sağlayabilmektedir. Her ne kadar
genellikle geleneksel sistemlerdeki sert
frenlemede karşılaşılan tehlikeli tekerlek
kilitlenmesi kadar olmasa da, kumlu çakıllı
yollarda veya yeni yağmış kardaki frenlemede
durma süreleri daha uzun olabilir |
|
|
