Dönüş Kuralları:
Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki
kurallara uyarlar.
a)
Sağa dönüşlerde sürücüler; 1. Sağa dönüş işaretini
vermeye, 2. Sağ şeride veya dönüşe ayrılmış şeride
girmeye, 3. Hızını azaltmaya, 4. Dar bir kavisle
dönmeye, 5. Dönülen karayolunun gidiş şeridine veya
gidiiine ayrılmış en sağ şeridine girmeye,
zorunludurlar.
b) Sola dönüşlerde sürücüler; 1. Sola dönüş işareti
vermeye, 2. Yolun gidişine ayrılmış olan kısmının
soluna yaklaşmaya, 3. Hızını azaltmaya, 4. Dönüşe
başlamadan, sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını
vermeye, 5. Dönüş sırasında, karşıdan gelen ve
emniyetle durdurulamayacak kadar kavşağa yaklaşmış
olan taşıtların geçmesini beklemeye, 6. Gireceği yolun
gidişe ayrılan kısmına girmek üzere, dönüşünü
yaparken, arkadan gelen ve sola dönecek diğer
taşıtları engellememek için, geniş kavisle dönüş
yapmaya, 7. Gireceği yolun gidiş yönünde çok şeritli
olması halinde, en sağ şerit dışında, uygun bir şeride
girmeye, 8. Gireceği yola girdikten sonra en kısa
sürede trafiği tehlikeye düşürmeden sağa yaklaşmaya,
zorunludurlar.
c)
Dönel kavşaklardaki dönüşlerde sürücüler; 1. Dönüş
işareti vermeye, 2. Hızını azaltmaya, 3. Orta adaya
yakın şeritten kavşağa girmeye, 4. Ada etrafında
dönerken gereksiz şerit değiştirmemeye, 5. Gireceği
yola yaklaşırken sağa dönüş işareti ile birlikte sağa
yaklaşarak Dönel kavşaktan çıkmaya, 6. Gireceği yolun
gidiş yönündeki uygun bir şeridine girmeye, 7. Yola
girdikten sonra en kısa sürede trafiği tehlikeye
düşürmeden sağa yaklaşmaya, zorunludurlar.
d)
Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde sürücüler, sola
dönüş halindeki kurallara uymakla birlikte, orta ada
etrafında dönerken Gireceği yola yaklaşıncaya kadar
şeridini muhafaza etmeye de zorunludurlar.
Sağa ve sola dönüşlerde sürücüler kurallara uygun
olarak geçiş yapan yayalara, varsa bisiklet yolundaki
bisikletlilere ve sola dönüşlerde sağdan ve karşıdan
gelen trafiğe ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
Gidişe ayrılmış birden fazla şeridi bulunan yollarda,
en sağdaki veya soldaki şerit işaretlenmek suretiyle
sadece dönüşlere ayrılabilir. Ayrılmış bu şeritlere
bitişik diğer şeritlerden de işaretlenmek suretiyle
sağa veya sola dönüşlere izin verilebilir. Bu dönüşler
için yukarıdaki (a) ve (b) bentlerindekine benzer
manevra yapılır. (Değişik:25.05.1997 - 4262/4 md.) Bu
madde hükümlerine uymayan sürücüler para cezası ile
cezalandırılırlar.
Geçme kural ve yasakları:
Sürücülerin geçme sırasında uymak zorunda oldukları
kural ve yasaklar şunlardır.
a) Geçme kuralları: Sürücülerin önlerinde giden bir
aracı geçmeleri için; 1. Kendisini takip eden
sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış olması, 2.
Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme
niyetini belirten uyarma işaretini vermemiş olması, 3.
Geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi
hızını da göz önüne alarak iki yönlü trafiğin
kullanıldığı taşıt yollarında karşıdan gelen trafik
dahil karayolunu kullananların tümü için tehlike veya
engel olmadan geçme için kullanacağı şeridin yeteri
kadar ilerisinin boş olması, zorunludur. Geçme,
geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Geçilecek
aracın sürücüsü ses ve ışık cihazları ile uyarılarak,
geçerken kullanılan şeritte güvenli mesafe gidildikten
sonra işaret verilip izlenecek seride girmekle
tamamlanır. Araçların sağından veya banketlerden
yararlanmak suretiyle geçmek yasaktır. Ancak herhangi
bir araç, başka bir yola, karayoluna bitişik bir mülke
girmek veya sola yanaşıp durmak için bu niyetini sola
dönüş işareti ile belirtmiş ise bunların sağındaki
şeritten geçilebilir. Gidişe ayrılmış yol
bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile bir
şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı
gitmesi geçme sayılmaz.
b)
Geçmenin yasak olduğu yerler; 1. Geçmenin herhangi bir
trafik işareti ile yasaklandığı yerlerde, 2. Görüş
yetersizliği olan tepelerde ve dönemeçlerde, 3. Yaya
ve okul geçitleri yaklaşımında, 4. Kavşaklarda,
demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında, 5.
Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü
trafiğin kullanıldığı köprü ve tünellerde, Sürücülerin
önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır.
(Değişik:25.05.1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler para cezası ile cezalandırılırlar.
Geçilen araçlara ait kurallar:
Geçilmek istenen araçların sürücüleri:a) Duyulur
veya görülür bir geçiş işareti alınca trafiğin iki
yönlü kullanıldığı karayollarında taşıt yolunun sağ
kenarından girmek, dörtten fazla şeritli veya bölünmüş
karayollarında bulunduğu şeridi izlemek ve hızını
arttırmamak, b) Dar taşıt yolları ile trafiğin yoğun
olduğu karayollarında yavaş gitme nedeni ile
kendilerini geçmek için izleyen araçların kolayca ve
güvenli geçmelerini sağlamak için; araçlarını
elverdiği oranda sağ kenara almak, yavaşlamak,
gerekiyorsa durmak, c) Geçiş üstünlüğü bulunan bir
aracın duyulur veya görülür işaretini alınca, bu
araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt
yolu üzerinde yer açmak, gerekiyorsa durmak,
zorundadırlar.
Şerit izleme, gelen trafikle karsılaşma, araçlar
arasındaki mesafe, yavaş sürme ve geçiş kolaylığı
sağlama:
Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak
zorundadırlar.
a)
Şerit izleme: 1. Sürücülerin geçme, dönme, duraklama,
durma ve park etme gibi haller dışında şerit
değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları, 2.
Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında
yüzelli metre, yerleşim yerlerinde ise otuz metre
mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri, 3.
Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten
gitmeleri, 4. İşaret vermeden şerit değiştirmeleri,
yasaktır.
b)
Gelen trafikle karşılaşma : Sürücüler; iki yönlü
trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşı yönden
gelen araçların geçişini zorlaştıran bir durum varsa
geçişi kolaylaştırmak için aracını sağ kenara
yanaştırmaya, gerektiğinde sağa yanaşıp durmaya,
Dağlık ve dik yokuşlu karayollarında karşılaşma
halinde, çıkan araç için geçiş güç veya mümkün
değilse, güvenli geçişi sağlamak üzere, inen araçlar,
varsa önceden sığınma cebine girmeye, sığınma cebi
yoksa sağ kenara yanaşıp durmaya, gerektiği hallerde
geri gitmeye, zorunludurlar.
c)
Araçlar arasındaki mesafe: Sürücüler önlerinde giden
araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli
bir mesafeden izlemek zorundadırlar.
d)
Yavaş sürme ve yasaklama: Sürücülerin; araçlarını
zorunlu bir neden olmadıkça, diğer araçların
ilerleyişine engel olacak şekilde veya işaretle
belirtilen hız sınırının çok altında sürmeleri,
güvenlik nedeni veya verilen herhangi bir talimata
uyulması dışında, başkalarını rahatsız edecek veya
tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ani yavaşlamaları
yasaktır.
e)
Geçiş kolaylığı sağlamak: Taşıt yolunun dar olduğu
yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti yoksa,
motorsuz araçları kullananlar motorlu araçlara,
otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi
taşıtı, lastik tekerlekli traktör, iş makineleri,
yazılış sırasına göre kendisinden öncekilere geçiş
kolaylığı sağlamak zorundadırlar
Kavşaklarda geçiş hakkı:
Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Kavşağa yaklaşan sürücüler, kavşaktaki şartlara
uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı
olan araçların önce geçmesine imkan vermek
zorundadırlar.
b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya
ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda:
1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan
araçlara, 2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan
tramvaylara, 3. Doğru gecen tramvay hattı bulunan
karayoluna çıkan sürücüler bu yoldan gelen araçlara,
4. Bolünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen
araçlara, 5. Tali yoldan ana yola çıkan sürücüler ana
yoldan gelen araçlara, 6. Dönel kavşağa gelen
sürücüler Dönel kavşak içindeki araçlara, 7. Bir iz
veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen
araçlara,
c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından
farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise; 1.
Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara, 2. Motorlu
araçlardan soldaki, sağdan gelen araca, geçiş hakkını
vermek zorundadırlar.
d)
Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı;
kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer
doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacak ise,
sürücülerin kavşağa girmeleri yasaktır.
e)
Trafik zabıtası, yetkili kişi veya trafik ışıklı
işareti ile yönetilen kavşaklarda, sürücüler kavşağı
en kısa zamanda geçmek zorundadırlar. Sürücülerin
gereksiz olarak yavaşlamaları, durmaları, taşıttan
inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını
durdurmaları yasaktır.
f)
Aksine bir işareti olmadıkça, bütün kavşaklarda
araçlar ray üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş
hakkını vermek zorundadır. (Değişik: 25.05.1997 -
4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler
para cezası ile cezalandırılırlar.
İndirme ve bindirme kuralları:
sürücüler aksine bir işaret bulunmadıkça araçlarını
gidiş yönlerine göre yolun en sağ kenarında
durdurmaya, yolcularının iniş ve binişlerini sağ
taraftan yaptırmaya ve yolcular da iniş ve binişlerini
sağ taraftan yapmaya zorunludurlar.
(Değişik:25.05.1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükmüne
uymayan sürücüler ve yolcular para cezası ile
cezalandırılırlar.
Duraklama ve park etme:
Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda zorunlu
haller dışında taşıt yolu üzerinde duraklamak veya
park etmek yasaktır. (Değişik:25.05.1997 - 4262/4 md.)
Zorunlu hallerde gerekli önlemleri almadan duraklayan
veya parkeden sürücüler ile zorunlu haller dışında
duraklayan veya parkeden sürücüler para cezası ile
cezalandırılırlar.
Taşıt yolu üzerinde:
a)
Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile
belirtilmiş olduğu yerlerde, b) Sol şeritte ( Raylı
sistemin bulunduğu yollar hariç) , c) Yaya ve okul
geçitleri ile diğer geçitlerde, d) Kavşaklar ,
tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı yollarında ve
buralara yerleşim birimleri içinde beş metre ve
yerleşim birimleri dışında yüz metre mesafede, e)
Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerlerde ve
dönemeçlerde, f) Otobüs , tramvay ve taksi
duraklarında, g) Duraklayan veya park edilen araçların
yanında,h) İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve
park izni verilen yerler dışında; yerleşim birimi
içinde onbeş metre ve yerleşim birimi dışında yüz
metre mesafede, duraklamak yasaktır. Bu madde
hükümlerine uymayan sürücüler para cezası ile
cezalandırılırlar.
Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller:
Taşıt yolu üzerinde; a) Duraklamanın yasaklandığı
yerlerde, b) Park etmenin trafik işaretleri ile
yasaklandığı yerlerde,c) Geçiş yolları önünde veya
üzerinde, d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki
yönden beş metrelik mesafe içinde, e) Kamu hizmeti
yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten
levhalara iki yönden onbeş metrelik mesafe içinde, f)
Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda
ortadaki taşıt yolunda, g) Kurallara uygun şekilde
park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yerlerde,
h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının
yapıldığının belirlendiği işaret levhasından onbeş
metre mesafe içinde, i) İşaret levhalarında park etme
izni verilen süre veya zamanın dışında, j) Kamunun
faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin giriş
ve çıkış kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe
içinde, k) Park için yer ayrılmamış veya trafik
işaretleri ile belirtilmemiş alt geçit, üst geçit ve
köprüler üzerinde veya bunlara on metrelik mesafe
içinde, l) Park etmek için tespit edilen süre ve
şeklin dışında, m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara
ait araçlara, yönetmelikteki esaslara göre ayrılmış ve
bir işaret levhası ile belirlenmiş park yerlerinde, n)
Ayrıca yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya
yollarında, park etmek yasaktır.
Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler para cezası
ile cezalandırılırlar. Yasaklara aykırı park edilmiş
araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir. Yasaklanan
yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçların
hangilerinin hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği,
götürülme sırasında zarara ve ziyana uğratılmaması
için alınacak önlemler ile kaldırma ve götürme
giderlerinin tahsili usul ve esasları yönetmelikte
gösterilir. Kaldırılıp götürülen araçların giderleri
ile verilen ceza, sürücüsü veya sahibince ödenmeden
araç teslim edilmez.
Karayolu üzerinde park etme izni verilmeyen araçlar:
Yerleşim birimleri içindeki karayolunda, bir trafik
işaretiyle izin verilmedikçe ve yükleme, boşaltma,
indirme, bindirme, arızalanma gibi zorunlu nedenler
dışında kamyon, otobüs ve bunların katarları, lastik
tekerlekli traktörler ile her türlü iş makinelerinin
park edilmesi yasaktır. (Değişik:25.05.1997 - 4262/4
md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler para cezası
ile cezalandırılırlar.
Araçların ışıklandırılması :
Karayolunda trafiğe çıkan bütün araçların, nicelik ve
nitelikleri yönetmelikte belirtilen şartlara uygun
ışık donanımı bulundurmaları zorunludur. Işık
donanımına ait ayrıntılar yönetmelikte gösterilir.
Kanun ve yönetmelikte belirtilmeyen lambalar trafik
zabıtasınca söktürülür. (Değişik:25.05.1997 - 4262/4
md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler para cezası
ile cezalandırılırlar.
Işıkların kullanılması:
Araçların sürülmesi sırasındaki zorunluluk ve
yasaklar aşağıda gösterilmiştir.
a) Zorunluluklar : 1. (Değişik:17.10.1996 - 4199/24
md.) Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında
geceleri seyrederken, yeterince aydınlatılmamış
tünellere girerken, benzeri yer ve hallerde uzağı
gösteren ışıkların yakılması, 2. (Değişik:17.10.1996 -
4199/24 md.) Geceleri, yerleşim birimleri dışında
karayollarındaki karsılaşmalarda, bir aracı takip
ederken, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar
ve yerleşim birimleri içinde, gündüzleri ise görüşü
azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını
gösteren ışıkların yakılması, 3. Kuyruk (arka kenar)
ışıklarının uzağı veya yakını gösteren ışıklar veya
sis ışıkları ile birlikte kullanılması, zorunludur.
b)
Yasaklar: 1. Gece sis ışıklarının sisli, karlı ve
sağnak yağmurlu havalar dışında diğer farlarla
birlikte yakılması, 2. Dönüş ışıklarının geç anlamında
kullanılması, 3. Karşılaşmalarda ışıkların
söndürülmesi, 4. Öndeki aracı geçişlerde uyarı için
çok kısa süre dışında uzağı gösteren ışıkların
yakılması, 5. Yönetmelikte belirlenecek esaslara
aykırı olarak ışık takılması ve kullanılması, 6.
Sadece park lambaları ile seyredilmesi, yasaktır.
Araçların yüklenmesi:
Araçların yüklenmesinde yönetmelikte belirtilen ölçü
ve esaslara aykırı olarak: a) Taşıma sınırı üstünde
yolcu alınması, b) Taşıma sınırı üstünde yük alınması
veya taşıma sınırı aşılsın veya aşılmasın dingil
ağırlıklarını aşacak şekilde yüklenmesi, c) Karayolu
yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından
tehlikeli olabilecek tarzda yükleme yapılması, d)
Tehlikeli ve zararlı maddelerin gerekli izin ve
tedbirler alınmadan taşınması, e) Ağırlık ve boyutları
bakımından taşınması özel izne bağlı olan eşyanın izin
alınmadan yüklenmesi, taşınması ve taşıttırılması, f)
Gabari dışı yük yüklenmesi, yük üzerine veya araç
dışına yolcu bindirilmesi, g) Yükün karayoluna
değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak,
akacak, kayacak, gürültü çıkaracak şekilde yüklenmesi,
h) Yükün, her çeşit yolda ve yolun her eğiminde
dengeyi bozacak, yoldaki bir şeye takılacak ve sivri
çıkıntılar hasıl edecek şekilde yüklenmesi, i)
Sürücünün görüşüne engel olacak, aracın sürme
güvenliğini bozacak ve tescil plakaları, ayırım
işaretleri, dur ve dönüş ışıkları ile yansıtıcıları
örtecek şekilde yüklenmesi, j) Çeken ve çekilen
araçlarla ilgili şartlar ve tedbirler yerine
getirilmeden araçların çekilmesi, yasaktır.
Gerekli hallerde kamyon, kamyonet, römork ve yarı
römorklarla yolcu veya yükle birlikte yolcu
taşınabilmesine ilişkin esaslar yönetmelikte
belirtilir
Ayrıca, bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine
ait olmak üzere, fazla yolcular en yakın yerleşim
biriminde indirilir. Bu maddenin (b), (d) ve (e)
bentlerindeki şartlara uymayan yük taşımasında
kullanılan taşıtlar, gerekli şartlar sağlanıncaya
kadar trafikten men edilir.
Sürekli ve süreksiz olarak yük naklettiren kamu kurum
ve kuruluşları ve gerçek ve tüzel kişilere ait
işletmeler, yük nakli yaptırdıkları araçların azami
toplam ağırlıklarını dikkate alarak yükleme yapmak
zorundadırlar. Bu hükme aykırı hareket edenler
hakkında her araç için 72.000.000 lira para cezası
uygulanacağı gibi araçlar trafikten men edilir. Ancak,
maden ocaklarından çıkarılan tartılamayan dökme ve
blok yüklerin ve zirai ürünlerin stok mahalline ve
kısa mesafeli taşınmalarında araçların istiap
hadlerini yüzde onbeş oranında aşabilmeleri mümkündür.
Ancak ağırlık kontrolü ile tartı toleransları
yönetmelikte belirlenir. Uluslararası yük
taşımacılığına ilişkin konularda ikili ve çok taraflı
anlaşma hükümleri saklıdır.
Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri
ile ilgili kurallar:
Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet
sürücülerine aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Ayrı
bisiklet yolu varsa , bisiklet ve motorlu
bisikletlerin taşıt yolunda, Bisiklet, motorlu
bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına
ayrılmış yerlerde, Bunlardan ikiden fazlasının taşıt
yolunun bir şeridinde yan yana sürülmesi yasaktır. b)
Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, motorlu bisiklet
sürenlerin manevra için işaret verme hali dışında iki
elleri ve motosiklet sürenlerin devamlı iki elleri ile
taşıtlarını sürmeleri ve yönetmelikte belirtilen
güvenlik şartlarına uymaları zorunludur. c) Bisiklet,
motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin,
sürücü arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça
başka kişileri bindirmeleri ve yönetmelikte belirtilen
sınırdan fazla yük taşımaları yasaktır. Sürücü
arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu
bisiklet ve sepetsiz motosikletlerle bir kişiden
fazlası taşınamaz.
Araç manevralarını düzenleyen kurallar:
Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a)
Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken,
duraklarken taşıt yolunun sağına veya soluna
yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu
kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların
hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları
yasaktır. b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında
geriye dönmek veya geriye gitmek yasaktır. İzin
verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler,
karayolunu kullananlar için tehlike veya engel
yaratmamak zorundadır. c) Dönüşlerde veya şerit
değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini dönüş işaret
ışıkları veya kol işareti ile açıkça ve yeterli
şekilde belirtmesi , işaretlerin manevra süresince
devam etmesi ve biter bitmez sona erdirilmesi
zorunludur.