|
ABS ve Fren
Sistemi
Islak veya
kaygan yüzeyli yolda fren yapıldığında veya
beklenmeyen bir engelle karşılaşıldığında ani
frenlemelerde tekerlekler bloke olur. Sürücünün araç
üzerindeki direksiyon hakimiyeti ortadan kalkarak araç
kaymaya veya savrulmaya başlar.ABS, bu gibi durumlarda
tekerleklerin bloke olmasını engelleyen bir sistemdir.
ABS, kullanıldığı taşıtın kararlılığını, manevra ve
durma yeteneğini artırabilen bir fren sistemidir.
Dört-tekerlek ABS, tekerlek kilitlenmesini önleyerek,
sürücülere acil frenleme durumlarında kararlılık ve
yön kontrolü sağlamaktadır. İlk kez 1936 yılında
Almanya'da geliştirilen ve patenti alınan ABS, Almanca
"antiblockiersystem." teriminden kısaltılmıştır ve
İngilizcesi de benzer anlamdaki Anti-lock Brake System
dir. ABS, her tekerleğin yakınında dönme hızını
algılayarak tekerleklerin çekiş kaybettiği ve
kilitlenmek üzere olduğunu algılayan sensörlere
sahiptir. Elektronik kontrol ünitesi (ECU- Electronic
Kontrol Unit) bu sinyalleri değerlendirerek, fren
basıncını değiştirmek yoluyla tekerlek kilitlenmesini
önleyen hidrolik kontrol ünitesine (HCU- Hydraulic
Kontrol Unit) komutlar gönderir.
ABS nasıl çalışır?
Sürücü dört-tekerlek ABS 'li bir taşıtın fren pedalına
sertçe bastığında, sistem otomatik olarak
fren basıncını dört tekerlekte düzenleyerek, tekerlek
kilitlenmesini önlemek üzere her tekerleğin fren
basıncını bağımsız olarak ayarlar. ABS, frenleri
saniyede 18 defa kadar pompalayarak, sürücülere
belirli ölçüde yönlendirme yeteneği kazandırmaktadır.
Dört tekerlek ve iki arka tekerlek ABS'lerin farkı
Dört-tekerlek ABS, acil durma koşullarında taşıt
kararlılık ve geliştirilmiş manevra yeteneğini
sürdürmek için tasarlanmıştır. Dört-tekerlek ABS
donatılmış bir taşıtta frenleme sistemi, dört
tekerleğin her birinde tekerlek kilitlenmesini
önleyerek, sürücüye geliştirilmiş yönlendirme kontrolü
sağlamak için frenleme basıncını düzenler.
Arka-tekerlek ABS ise, daha çok kamyonet, minibüs ve
spor taşıtlarda görülmekte ve sadece arka
tekerleklerin tekerlek kilitlenmesini önlemek için
kullanılmaktadır. Bu sistem sürücüye
doğrultu kararlılığını sürdürmek ve taşıtın arkasının
yanlara kaymasını önlemekte yardımcı olmaktadır.
Arka-tekerlek ABS sistemlerinde ön tekerleklerin hâlâ
tıpkı geleneksel frenlerdeki gibi kilitlenme eğilimi
vardır. Eğer kilitlenme olursa, sürücü fren pedal
basıncını ön tekerleklerin tekrar dönmeye başlamasına
yetecek kadar azaltmalıdır. Böylece sürücü taşıtı
yönlendirebilir.
ABS'nin çalıştığı nasıl
anlaşılır?
ABS'lerin çoğunda sistemin etkin hale gelmesi sürücü
tarafından anlaşılabilmektedir. Sürücü mekanik bir ses
duyar ve bazı basınç dalgalanmalarını veya fren
pedalının sertliğinin daha da arttığını hisseder.
Gürültü işitildiğinde veya basınç dalgalanmaları
hissedildiğinde, ayağın fren pedalında tutulması
önemlidir. Sert basınç uygulamasına devam edilmelidir.
ABS ile yapılması ve
yapılmaması gerekenler
Uygun kullanılması halinde dört-tekerlek ABS güvenli
ve etkin bir frenleme sistemidir. Maksimum güvenlik ve
sistemin tüm avantajlarından yararlanmaları için,
sürücülerin ABS sistemlerinin nasıl çalıştığını doğru
olarak bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir. Bu
kurallar aşağıda sıralanmıştır:
Ayağınızı frenin üzerinde
tutun
Yönlendirme yaparken dört-tekerlek ABS'nin uygun
çalışmasını sürdürmek için fren üzerinde sert ve
sürekli basıncı koruyun. Fren pedalı salınımlar
yaparken bile freni pompalamaktan kaçının. Ancak,
arka-tekerlek ABS ile donatılmış taşıtlarda, ön
tekerleklerin geleneksel frenler gibi kilitlenme
eğilimi vardır. Eğer kilitlenme olursa, sürücü taşıtı
yönlendirebilmek için, fren pedal basıncını ön
tekerleklerin tekrar dönmeye başlamasına yetecek kadar
azaltmalıdır.
Durmak
için yeterli mesafe bırakın
İyi koşullarda öndeki taşıtlar üç saniye, kötü
koşullarda daha fazla süre geriden takip edilmelidir.
ABS ile sürüş pratiği yapın
ABS çalışırken meydana gelen basınç dalgalanmalarının
nasıl hissedildiğini öğrenin. Acil frenleme yapmak
için boş alanlar ve park yerleri uygun olabilir.
Aracın kullanım kataloğuna
bakın
ABS ile ilgili ilave sürüş bilgileri için aracın
kataloğuna bakmayı ihmal etmeyin.
ABS'li taşıtı çılgınca
kullanmayın
ABS'li taşıt size virajları hızlı dönme, şeritleri ani
değiştirme veya ani manevralar yapma hakkı vermez. Bu
tür davranışlar ne uygun ne de güvenlidir.
Frenleri pompalamayın
Dört tekerlek ABS'li taşıtlarda freni pompalamak,
sistemi açıp kapatmaktadır. ABS frenleri sizin
yerinize otomatik ve çok daha hızlı oranda
pompalamakta ve iyi yön kontrolü sağlamaktadır.
Direksiyonu unutmayın
Dört tekerlek ABS, acil frenleme durumunda sürücünün
yön kontrolü yapmasını sağlar. Yönlendirme sırasında
taşıt tam olarak duruncaya kadar, ayağınızı fren
pedalına sertçe basılı olarak tutun. Ayağınızı fren
pedalından ayırmayın zira bu ABS'yi ayırır. ABS ile
frenleme sırasında yönlendirme yeteneğiniz olsa bile,
taşıtınız kaygan yolda kuru yoldaki kadar keskin
dönemeyebilir. Arka-tekerlek ABS'li taşıt kullanan
sürücüler dikkatli ve sertçe fren yapmalı ve
tekerleklerin kilitlenmeye başladığını
hissettiklerinde, basıncı bir miktar azaltmalıdırlar.
Mekanik gürültüler ve/veya küçük pedal
titreşimlerinden paniklemeyin
ABS-donatılmış taşıtla fren yaparken meydana gelen
mekanik gürültüler ve/veya küçük pedal
titreşimlerinden paniklemeyin. Bu koşullar normaldir
ve sürücünün ABS'nin çalıştığını anlamasını sağlar.
ABS genellikle geleneksel frenlerden daha çabuk
durdurur ancak, fizik kanunlarını değiştiremez
ABS genellikle ıslak yüzeylerde ve buzlu veya
sertleşmiş kar kaplı yollarda iyi frenleme
sağlayabilmektedir. Her ne kadar genellikle geleneksel
sistemlerdeki sert frenlemede karşılaşılan tehlikeli
tekerlek kilitlenmesi kadar olmasa da, kumlu çakıllı
yollarda veya yeni yağmış kardaki frenlemede durma
süreleri daha uzun olabilir
|
