Gaz
sıkıştırıldığında, sıcaklığı
yükselir, dizel motoru bu
özelliği kullanarak yakıtı
ateşler. Hava, dizel motorunun
silindiri içine çekilir ve bir
piston tarafından, kıvılcım
ateşlemeli (benzinli)
motorlardakinden çok daha yüksek
(25 katı bulabilir) bir oranda
sıkıştırılır. Hava sıcaklığı
700-900°C'a ulaşır. Piston
hareketinin en tepe noktasında,
dizel yakıt yüksek basınçla
atomizer memeden geçerek yanma
odasının içine püskürtülür, burada
sıcak ve yüksek basınçlı hava ile
karışır. Bu karışım hızla tutuşur
ve yanar. Hızlı sıcaklık artışı
ile yanma odası içindeki gaz
genleşir, artan basınç, pistonu
aşağı doğru hareket ettirir. Biyel
(piston) kolu, krank mili çıkışına
dönme gücü olarak iletilir.
Motorun süpürmesinde, egzoz gazını
silindirin dışına atma ve taze
hava çekme işlemi, kapakçıklar
(valf) veya giriş ve çıkış
kanalları aracılığıyla yapılır.
Dizel motorun kapasitesinin tam
olarak kullanılabimesi için
içeriye alınan havayı
sıkıştırabilecek turboşarjer
kullanılması gerekir; turboşarjer
ile havanın sıkıştırılmasından
sonra bir artsoğutucu/arasoğutucu
ile içeri alınan havanın
soğutulması ayrıca verimi
arttırılır.
Çok soğuk havalarda, dizel yakıt
koyulaşır, viskozitesi artar,
balmumu kristalleri oluşur veya
jel haline dönüşür. Yakıt
enjektörü, yakıtı silindirin içine
etkili bir şekilde itemez ve bu
yüzden soğuk havalarda motorun
çalıştırılmasını zorlaştırabilir.
Dizel teknolojisinde bu zorluğu
yenmek için çeşitli önlemler
geliştirilmiştir. Sıkça kullanılan
bir uygulama, yakıt hattı ve yakıt
filtresini elektrikle ısıtmaktır.
Bazı motorlarda silindir içinde
bulunan kızdırma bujileri denen
küçük elektrikli ısıtıcılar,
çalıştırmak için silindirleri
önceden ısıtırlar. Az sayıda
motorda kullanılan başka bir
teknolojide ise, manifold içindeki
rezistans telli ısıtıcılar, motor
çalışma sıcaklığına gelinceye dek
giriş havasını ısıtır. Soğuk
havalarda, motor uzun süreli (1
saatten daha fazla) kapatıldığında
kullanılan ve şehir cereyanı ile
çalışan motor blok ısıtıcıları,
aşınma ve çalıştırma zamanını
azaltmak için sıklıkla kullanılır.
Eski dizel motor sisteminin en
önemli parçası hız kontrol
ünitesidir; bu ünite yakıtın gelme
hızını kontrol ederek motorun
hızını sınırlar. Benzin
motorlarından farklı olarak dizel
motorlarında hava emme sübabı
yoktur, bu yüzden hız kontrol
ünitesi olmazsa motor fazla
hızlanır. Eski tip hız kontrol
üniteleri motordan bir vites
sistemi ile yönlendirilir ve
böylece sadece motor hızıyla doğru
ilişkili olarak yakıt sağlanırdı.
